लिहून मला काय मिळतं?

लिहून मला काय मिळतं?

खरं तर हा प्रश्न मला खुपजण विचारतात. विचारणारांचा हेतू अर्थातच चांगला असतो. लिखाणावर माझं चालतं कसं, असं त्यांना विचारयचं असतं, पण तसं थेट विचारणं मॅनर्समधे बसत नसल्याने मला ते असं आडून विचारतात, तुम्हाला लिहून काय मिळतं?

आपल्या देशात कुणीही काहीतरी खटपट करत असतो ते चार पैसे मिळावेत म्हणूनच. किंबहूना आपल्याकडे प्रत्येक क्रियेची सांगड पैशांशी घातली गेल्यामुळे, मी जेंव्हा लोकांना सांगतो की मी पूर्णवेळ लिखाण करतो, तेंव्हा मला हा प्रश्न हटकून विचारला जातो. अगदी स्पष्ट विचारलं नाही तरी त्यांच्या चेहेऱ्यावर तो प्रश्न उमटलेला मला स्पष्ट दिसतो. चूक विचारणारांची नसतेच, ते काळजीनेच विचारत असतात, कारण माझ्यासारख्या सामान्य माणसाचं शब्दांची टांकसाळ चालवून भागणार नाही, हे त्यांना पक्क माहित असतं. जे सेलिब्रेटी लेखक आहेत त्यांची बात वेगळी असते आणि माझ्यासारख्यांची वेगळी असते, हे ते जाणून असतात. माझ्यासारख्या नवख्या माणसाला पैसे मिळतच नसतात, उलट पदरमोड करुन लिखाणासाठीची गुंतवणूक करावी लागते याची जाणीव त्यांना असते.

मी लिखाण करु लागलो ते केवळ अपघाताने. आता अनेकांना खोटं वाटेल, पण मला पूर्वीपासूनच लिहायचा भारी कंटाळा. वाचायचा मात्र तेवढाच टोकाचा नाद. चार वर्षांपूर्वीपर्यंत मी कधी लिहायला सुरुवात करेन असं मला स्वत:लाही वाटलं नव्हतं. चार वर्षांपूर्वी आयुष्याने अचानक यु टर्न घेतला आणि हिरवंगार सुंदर दृष्य संपून एकदम रखरखीत रेताड दृष्य सुरू व्हावं, तसं काहीतरी झालं. आयुष्य पार बदलून गेलं. ‘गाफील राहिलो मी, त्या नेमक्या क्षणाला..मागून वार केले,माझ्याच माणसांनी..’ ह्या सुरेश भटांच्या ओळी मी अक्षरक्ष: अनुभवल्या आहेत, अजुनही अनुभवतो आहे.

इथून पुढे मला भरपूर मोकळा वेळ मिळाला. या वेळाचं करायचं काय हा प्रश्न समोर उभा राहिला आणि तिथून पुढे हळुहळू त्या अपघाताच्या धक्यातून बाहेर पडण्यासाठी मी लिहायला सुरुवात केली. कोणत्याही बऱ्या-वाईट कलाकृतीच्या मुळाशी काहीतरी वेदना असते, असं म्हणतात. हे माझ्याबाबतीतही खरं ठरलं. मी अंतर्मुख झालो, तेंव्हा माझ्यातल्या स्वत:लाच मी भेटलो. वेदना माणसाला अंतर्मुख करते आणि ते अंतर्मुखपण अनावर झालं की कलाकृती जन्म घेते, मग ती कविता असो, चित्र असो, शिल्प असो की माझ्यासारख्याचं शब्दांचं लेखन असो. “हज़ार महफ़िलें हो, लाख मेले हों..जब तक खुद से ना मिलो, अकेले ही हों..!” ह्या ओळींतला शब्दन शब्द मला पटला. एकटेपणातून मी अंतर्मुख झालो. कालांतराने त्यातून मी कोण, त्याची ओळख हळुहळू माझी मला पटत गेली आणि मला शब्द सुचू लागले. लिहिताना शब्द मेंदूतून नव्हे, तर अंत:करणातून स्त्रवू लागले. असेच माझ्या अंत:करणापासून जन्मलेले शब्द सोशल मिडियाच्या माध्यमातून देशभरातल्या लोकांपर्यत पोहोचू लागलं. लोकांना आवडू लागलं.

मी लिहू शकतो, हे मला या संकटाने दाखवलं. हे माझ्यावर त्या संकटाने केलेले उपकारच आहेत, अन्यथा मला हे कधीच कळलं नसतं. माझं लेखन कदाचित कलाकृतीच्या सदरात बसणारं नसेलही, परंतू माझ्यासाठी मात्र ती एक अप्रतीम कलाकृतीच असते. कोणत्याही आईचं मुल कुतीही काळ-बेद्र असो, त्या आईला आपलं मुल जगातील सर्वात सुंदर मुलं वाटत असतं. नेमकी तिच भावना मला माझ्या लिखाणाबद्दल असते. मी लिहिलेलं मला आवडायला हवं, मग ते इतरांना आवडतंच आवडतं. मी इतरांना आवडावं म्हणून कधीच लिहिलं नाही. शब्दांमुळे माझ्या आयुष्यात पुढे अनेक माणसं आली. सामान्य माणसं तर आलीच, असामान्यही आली. माझी माणसांची समृद्धी वाढू लागली. पैशांनी नसलो तरी माणसांनी मी श्रीमंत झालो. ही माणसं मी चार वर्षांपूर्वीचं आयुष्य जगत राहिलो असतो, तर कदापीही मिळली नसती. नि:स्वार्थ प्रेम कसं करावं हे शब्दांच्या संबंधातून जोडल्या गेलेल्या संबंधांनी शिकवलं..

‘तुम्ही का लिहिता?’ या आपुलकीनं किंवा क्वचित प्रसंगी चेष्टेनं विचारलेल्या प्रश्नाचं ‘मला समाधान मिळतं’ हेच उत्तर आहे. मला लिहून मिळतं ते हेच. या समाधानाची किंमत, प्रत्येक गोष्ट पैशांच्या तुलनेत पाहाणारांना कळणार नाही. पैसे तर मलाही लागतात. पैशांचं काम पैसाच करतो. मी ही ते मिळवण्यासाठी संघर्ष करतो. पण तो संघर्ष करताना, मी पुन्हा आपोआप लेखन-वाचनाकडे ओढला जातो. शब्दांची टांकसाळ सुरू झाली. मला पैसे मिळतच नाहीत म्हटल्यावर मग केवळ पैशांनेच भागतील अशा गरजाच मी कमी करुन टाकल्या. गंम्मत म्हणजे उरलेल्या अत्यंत कमी गरजांतही मस्त जगता येतं, हे मला समजलं. लिखाणाला प्राधान्य देण्याचा हा एक सुरुवातीला लक्षात न आलेला आनुषंगीक फायदा. लिखाणातून मिळणारं समाधान एवढं आभाळभर असतं की, आपल्याकडे अन्य काही नाही ही भावनाच मनाच्या आसपास फिरकत नाही. एवढंच कशाला मला भवतालाचाही विसर पडतो. म्हणूनही मी लिहितो..!

गत वर्ष-दोन वर्षांत माझं लिहिलेलं काही राज्य-जिल्हा पातळीवरच्या दैनिकांत/साप्ताहिकांत नित्यनेमाने प्रसिद्ध होत असतं. ते वाचून कितीतरी माणसं माझ्या शब्दांवर प्रेम करु लागलीत. कित्येक जणांशी जिवाभावाचं मैत्र जुळलं. एखादा लेख प्रसिद्ध झाला, ती तो आवडल्याचे अनेक फोन येतात, लोक भरभरून बोलतात. आता असं म्हणता येणार नाही, की माझा प्रत्येक लेख अप्रतिमच असतो, परंतू मी लिहिलंय म्हणजे ते चांगलंच असणार, या भावनेनं लोकं तो लेख वाचतात आणि म्हणून ते लेखन कदाचित त्यांना आवडलेलं असतं. इतकं निखळ प्रेम मला मिळतं म्हणून मी लिहितो..

मी हे तुम्हाला का सांगतोय? तर, काल रात्री मला एका बाईंचा फोन आला. त्यांचं वय ७९. राहाणं पनवेलला. मला पूर्णपणे अपरिचित. माझा गणपतीवर लिहिलेला एक लेख वेंगुर्ल्याच्या ‘साप्ताहिक किरात’मधे प्रसिद्ध झाला होता. तो लेख कुठेतरी त्या आजींच्या वाचनात आला. त्यांना तो इतका आवडला की, त्यांनी तो अनेकदा वाचल्याचं त्यांनी मला सांगितलं. एवढंच नाही, तर गेले १० दिवस तो लेख प्रसिद्ध झालेला ‘किरात’चा अंक त्या सतत उशाशी घेऊन झोपताहेत आणि आठवण झाली की पुन्हा पुन्हा वाचतायत, असंही मला त्यांनी सांगितलं. त्यांचं लहानपण माझ्या त्या लेखामुळे गेले १० दिवस पुन्हा पुन्हा त्या जगतायत, असं त्या पुढे मला म्हणाल्या. माझ्याशी फोनवर बोलताना त्यांना भावना अनावर झाल्याचं त्यांच्या आवाजावरून मला समजत होतं. “पुता तुका माझो लय आशीर्वाद आसा, असोच लिवत ऱ्हव आनी लोकांका आनंद देत ऱ्हव. लय मोठो हो. माजो तुका माॅप आशीर्वाद आसा” हे वाक्या त्या १५ मिनिटांच्या आमच्या संवादात किमान तिन वेळा त्यांना उच्चारलं. माझे शब्द कुणाला इतका आनंद देत असतील याची मलाही कल्पना नव्हती. आजीबाईंचं ते बोलणं ऐकून माझाही आवाज कातर झाला होता. मलाही भरून आलं होतं. ‘आजी तुका कदीतरी भेटूक येतय’ असं म्हणून मी फोन ठेवला. आजींच आडनांव झगडे, पुरवाश्रमीच्या वेंगुर्लेकर.

माझे लिखाण वाचणाऱ्या अशा अनेकजणांचे फोन मला अधुमधून येत असतात. ती सर्वच माणसं प्रत्यक्षात कधी भेटलेली नसतात, मपण माझ्या सोबत शब्दांच्या बंधांनी नकळत जोडली गेलेली असतात. माझं वाचून कुणाला लहानपणीचे सोनेरी दिवस आठवतात, तर कुणाला, ‘आपणही लिहायला हवं’, असं तीव्रतेनं वाटतं. कुणाच्या डोळ्यात अश्रू आलेलं असतात, तर कुणाच्या गालावर हसू उनटतं. मला फोन करणारे आपल्या भावना निःसंकोचपणे माझ्याकडे व्यक्त करतात. मग माझं मन एका विलक्षण समाधानाने भरून आलं होतं.

पैशांने पोट भरतं. पण अशा अनुभवांनी मन भरतं. समृद्ध होतं. आपण कुणाला काही तरी आपल्याही नकळत काही तरी देतोय ही भावना पैसा नाही देऊ शकत. त्यासाठी लागतं निर्व्याज्य प्रेम. कदाचित, कदाचित, कदाचित त्यासाठीही मी लिहित असावा..!!

-©️नितीन साळुंखे

9321811091

salunkesnitin@gmail.com

One thought on “लिहून मला काय मिळतं?

  1. सर तुमचं लिखाण नव्हे शब्द शिल्प मी गेली चार वर्षे अनुभवतोय अचानक एक 2014 ला ग्रुप केलात आणि आपली ओळख झाली पण छान च घडलं अनुभव अनुभुती वेगळीच मिळाली

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s