‘कारगील के वक्त भी ऐसाही हुवा था..’

अस्वस्थ मन, अस्वस्थ वर्तमान..

‘कारगील के वक्त भी ऐसाही हुवा था..’

नुकताच अमृतसरला जाऊन आलो. ज्या दिवशी अमृतसरला पोहोचलो, तो दिवस प्रचंड तणावाचा होता, कारण नेमक्या त्याच्या आदल्या दिवशी भारतीय वायुसेनेने पाकिस्तानातल्या बाळकोट येथे हवाई हल्ला केला होता. आता पाकिस्तान प्रत्युत्तरादाखल काहीतरी करणार, अश्या विचाराने आमच्या गाडीत गंभीर वातावरण होत. सर्वच प्रवाश्यांमध्ये युद्ध होईल किंवा नाही आणि झालाच तर आपलं काय होणार, हा चर्चेचा मुख्य मुद्दा होता. प्रवाशांमधले बरेचजण आमच्यासारखेच सुवर्ण मंदिर आणि भारत पाकिस्तान सीमेवरच्या अटारी सीमेवरचा बोटिंग रिट्रीट सोहळा पाहण्यासाठी निघालेले होते. त्यात आमच्याच डब्यात भारतीय फौजेतला एक अधिकारी त्याच्या कुटुंबासह सुट्टीच्या प्रवासाला निघालेला. त्याला तात्काळ कर्तव्यावर हजर होण्याचा फोन आल्यामुळे, त्याने आपल्या कुटुंबाला गाझियाबाद्च्या पूर्वीच्या स्टेशनवर उतरवून परत घरी पाठवून दिल्याची बातमी अाली. बातमी अगदी खरी होती, कारण त्यांच्या रिकाम्या झालेल्या सिटांवर बसून आपल्या मुंबईतले आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे कॅरमपटू नागसेन एटांबे, महेंद्र तांबे व त्यांचा चमू त्या अधिकाऱ्यांसोबत गप्पा मारत आले होते व त्यांनीच आम्हाला ही बातमी सांगितली. बातमी खरीच होती.

पुढे मिरत कॅन्टोनमेंट स्टेशनवर तर वरच्या बातमीला पुष्टी देणारी परिस्थिती होती. आमच्या ट्रेनच्या सशेजारी भारतीय सेनेची एक अक्खी टेन उभी होती. त्या ट्रेनच्या प्रत्येक डब्यात लष्करी गणवेशातील जवान होते व प्रत्येक डब्याच्या दारात एकेक जवान सावधानच्या पावित्र्यात बंदूक सरसावून उभा होता. त्या ट्रेनला जोडलेल्या प्रत्येक कॅरेजवर रणगाडे, जिप्सी, मिलिटरी ट्रक्स, चिलखती गाड्या तोफा इत्यादी रण साहित्य निघाले होते. हे पाहून आता कोणत्याही क्षणी युद्ध भडकणार ह्या विषयी, मी सोडून इतरांच्या मनात कोणतीही शंका उरली नाही. मला पहिल्यापासूनच, अगदी पुलवामा हल्ल्यापासूनच, ह्यात काहीतरी वेगळं शिजतंय याची शंका येत होती.

तसं झालंच तर काय करायचं, याची आम्ही चर्चा करू लागलो. आमच्याच डब्यात आमच्या शेजारी एक सरदारजी सहप्रवासी होते. एकटेच होते. आमची चर्चा ऐकून ते हसत होते. पुढे त्यांच्याशी बोलताना, ते जलंदर येथील असून, पेशाने शिक्षक असल्याचं समजलं. ते आमच्या चर्चेत भाग घेत म्हणाले की, “युद्ध-बिध कुछ्छ होणेवाला नही है , इलेक्शन का माहौल है, समझ जाओ । आप बेफिक्र होकर जाईये, दो दिन मे सब शांत हो जायेगा ।”. त्यांचं हे बोलण माझ्या ग्रुपमधल्या इतरांना किती पटलं माहित नाही, पण मला मात्र १०० टक्क्यानी पटलं. हे गृहस्थ पहाटे चारला आपल्या जलंदर कॅन्टोनमेन्ट येथे उतरुन निघून गेले व त्या पुढे काही वेळाने, पहाटे सहा वाजता आम्ही अमृतसरला पायउतार झालो. हाॅटेलवर जाण्यासाठी आम्ही रिक्शात बसलो. रिक्शावाल्यापाशी हाच विषय काढला. त्याचं म्हणणं तर ट्रेनमधल्या त्या सरदार गुरुजींच्या एक पाऊल पुढचं होतं. तो तर म्हणाला की, ह्या नाटकात पाकिस्तानपण सामील असण्याची शक्यता आहे म्हणून. ‘कारगील के वक्त भी ऐसाही हुवा था’ हे त्याचं पुढील वाक्य होतं.

अमृतसर हा सीमावर्ती भाग. इथून पाकिस्तानची सीमा केवळ २०-२५ किलो मिटर दूर. आम्ही पोहोचलो, त्याच दिवशी किंवा त्याच्या एक दिवस अगोदर आपल्या अभिनंदन वर्तमान यांचं विमान पाकिस्तानच्या हद्दीत कोसळून विंग कमांडर अभिनंदनना पाकिस्तानने आपल्या ताब्यात घेतलं होतं. पेपर-टिव्ही नसल्यामुळे आम्हाला तर ह्या बातमीचा सुगावाही लागला नव्हता. अशा सीमेवरच्या प्रदेशात तर भारत-पाकिस्तानात निर्माण झालेल्या तणावपूर्ण परिस्थितीची केवढी गडद छाया असायला हवी होती. पण तिथे तर त्याचा मागमुसही नव्हता. सर्व व्यवहार सुरळीत सुरू होते. साधा पोलीस पहाराही कुठे नव्हता. युद्ध किंवा युद्धसदृष स्थिती कुठेही नव्हती..! भारत-पाकिस्तानात निर्माण झालेला तणाव ‘नाटकी’ आहे, यावरील माझा संशय आता गडद होत चालला होता. आम्ही अटारी सीमेवर गेलो होतो, त्याच्या दुसऱ्याच दिवशी विंग कमांडर अभिनंदन यांना पाकिस्तानने विनाअट भारताच्या स्वाधीन केलं. अभिनंदन परत आले हे चांगलंच झालं तरी, राजनैतीक दबाव वैगेरे ठिक आहे, पण आपलं विमान पाडणाऱ्या शत्रुराष्ट्राच्या सैन्य अधिकाऱ्याला हे असं विना अट त्या देशाच्या स्वाधीन करणं, हे मला कसाही आणि कितीही विचार केला तरी पटत नव्हतं. अमृतसरच्या सरदारजी रिक्शावाल्याचं म्हणणं माझ्या कानात गुंजत होतं.

त्याच दिवशीच्या संध्याकाळी आम्ही अमृतसरपासून २०-२५ किलो मिटर दूर असलेल्या अटारी-वाघा बाॅर्डरवर ‘बिटिंग रिट्रीट’ सोहळा पाहायला पोहोचलो. तिथेही नेहेमीच्याच उत्साहात सर्व सुरू होतं. दोन्ही बाजुचे प्रेक्षक आपापल्या देशभक्तीपर गाण्यांवर बेभान होऊन नाचत होते. युद्धाचे ढग कुठेही नव्हते. विंग कमांडर अभिनंदन याच दरम्यान पाकिस्तानच्या ताब्यात होते. ह्या घटनेचं सावट सीमेवर दिसायला हवं होतं, पण तिथं तर नेहेमीसारखंच उत्सवी वातावरण होतं. मग मात्र माझी खात्रीच पटली, की गेले दोन दिवस उठणाऱ्या युद्धाच्या बातम्या म्हणजे भारताच्या रंगभुमीवर होऊ घातलेल्या निवडणुकांच्या महानाट्याच्या नेपथ्याचा भाग असाव्यात. पुलवामाच्या दुर्दैवी दहशतवादी हल्ल्यामुळे त्या नाट्याला खऱेपणाचा फिल अाला होता.

शत्रुराष्ट्र आपल्यावर हल्ला करणार किंवा आपण शत्रुराष्ट्रावर हल्ला करणार, अशी परिस्थिती निर्माण झाली किंवा कृत्रीमरित्या निर्माण केली गेली, की मग देशातील महत्वाचे सर्व प्रश्न बाजूला पडतात आणि देशभक्तीची एक लाट देशवासीयांमधे निर्माण होते आणि मग या लाटेवर स्वार होऊन सत्तेचा सोपान चढणं सोपं होऊन जातं. विकास, जनतेच्या मुलभूत गरजांची सोडवणूक, रोजगार इत्यादी महत्वाचे प्रश्न आपसुकच बाजूला पडतात आणि देशाची सुरंक्षितता हाच एकमेंव मुद्दा उरतो. देशाच्या सरहद्दींचं आणि देशवासियांचं शत्रुपासून संरक्षण करण्याचं प्रत्येक सरकारचं घटनादत्त कर्तव्यच असतं, त्याचा बाऊ करायचं काही कारण नाही. आता जे काही एअर स्ट्राईकच्या निमित्ताने सुरू आहे, एअर स्ट्राईक आणि पुलवामा यांचं जे प्रचारी भांडवल करुन मतं खेचायचा जो काही हीन प्रयत्न सुरू आहे, तो निखालस आक्षेपार्ह आहे. पाकिस्तानातील सार्वत्रिक निवडणुकांच्या दरम्यान, पाकिस्तानी राज्यकर्त्यांकडून हा मार्ग हमखास अवलंबला जातो. किंबहूना भारत आणि भारतातील हिंदू यांच्याविषयी पराकोटीचा वैरभाव पाकिस्तानवासीयांच्या मनात पैदा करायचाआणि त्या जोरावर आपली सत्ता शाबूत ठेवायची, हा प्रकार पाकिस्तानातील प्रत्येक सरकार, मुलकी असो वा लष्करी, आजवर करत आलं आहे आले आहे.

२०१४ साली ‘सबका साथ, सबका विकास’चा मंत्र जपत व त्यातून येणाऱ्या ‘अच्छे दिन’चं आमिष दाखवत पूर्ण बहुमताने सत्तेवर आलेल्या एनडीए सरकारचं विरासाचं गणीत अपूर्ण राहिलंय किंवा चुकलंय, याची खात्री पटल्यामुळे आता पाकिस्तानचा बागुलबुवा, मुसलमान आणि देशभक्ती यांची सांगड घालून पाकिस्तानसारखाच प्रकार आपल्याकडेही सुरू झालाय की काय, ह्याची मला वरील प्रकार पाहून शंका येते.

आजच निवडणुकांचं वेळापत्रक जाहीर झालं. भाजपाच्या दिल्लीस्थित मुख्यालयासमोर भाजपच्या एका कार्यकर्त्याला अॅकर प्रश्न विचारत होता, की यंदा तुमच्या प्रचाराचा केंद्रबिंदू काय असणार म्हणून. त्या कार्यकर्त्याचं उत्तर होतं, देशाची सुरक्षा आणि राष्ट्रवाद हा आमच्या प्रचाराचा केंद्रबिंदू असणार..! हे ऐकून देशभक्ती, पाकिस्तान, राम मंदिर आणि यांच्यात समान असलेला मुसलमान हा दुवा लक्षात घेऊन आणि त्यांची आभासी ढाल उभी करुन देशात सत्तेसाठी पुढच्या दोन-अडीच महिन्यात काय काय अघटीत घडेल किंवा घडवून आणलं जाईल, या शंकेने मन भयभीत झालय..!!

अमृतसरच्या त्या सामान्य, परंतु माझ्यापेक्षा चार पावसाळे, ते ही सीमेवरचे, अधिक अनुभवलेल्या बुजुर्ग ‘कारगील के वक्त भी ऐसाही हुवा था’ हे रिक्शावाल्याचं म्हणणं मला पटत चाललं आहे..!

-©️नितीन साळुंखे

9321811091

10.03.2019

चित्र – इंटरनेट