स्त्रिला कामेच्छा आणि वासना असतात का?

स्त्रिला कामेच्छा आणि वासना असतात का?

त्रिला कामेच्छा आणि वासना असतात का, हा श्री प्रकाश सरवणकरांच्याएका ग्रुपवरील चर्चेत लोकांनी उपस्थित केलेला प्रश्न. याच प्रश्नाचा उपप्रश्न म्हणजे, त्या भावना असल्याच तर त्या पुरुषांइतक्या तीव्र असतात का, हा प्रश्नच मुळात अवघड. त्यात मी पुरुष. स्त्रिचा यातला नेमका काय अनुभव असतो ते मला कधीच कळणार नाही. स्त्रिमध्ये परकाया प्रवेश करुनच लिहायचा प्रयत्न करावा लागणार. जे खाली लिहितोय ते केवळ कल्पनेनं

स्त्री-पुरुष हे इतर कोणत्याही प्राणीमात्राप्रमाणे प्राणीच. भय, आहार, मैथुन आणि निद्रा या भावना सर्वच सजिवांमधे असतात, तद्वत त्या माणसांतही असतातच. स्त्रितही आहेत आणि पुरुषातही आहेत. माणसासहीत सर्व प्राणीमात्रांमधे कामभावनेची निर्मिती निसर्गाने वंशसातत्यासाठी केलेली आहे. निसर्गाने नेमून दिलेलं हे कार्य सर्व प्राणीमात्र कर्तव्य भावनेनं करत असतात.

भय, आहार, मैथुन आणि निद्रा हे सर्व प्राण्यांमधे समान असले तरी माणसामध्ये निसर्गाने एक जास्तीचा गुण दिला आहे आणि तो म्हणजे बुद्धी. बुद्धीमुळे माणूस प्राणी असुनही वेगळा ठरतो. जी कामक्रिडा प्राणी निसर्गावे नेमून दिलेलं विहित कर्तव्य म्हणून करतात, त्या कामक्रिडेत माणसाच्या बुद्धीने आनंद शोधला. पशुपक्ष्यांचा विणीचा हंगाम ठरलेला असतो व त्या हंगामाव्यतिरिक्त पशुपक्ष्यांमधे नर-मादीचं मिलन होत नाही. कुत्री भाद्रपदातच ‘तशा’ अवस्थेत दिसतात, इतर वेळी नर चुकुनही ‘त्या’ अर्थाने मादीच्या जवळ गेलेला पाहायला मिळत नाही. माणसांमधे मात्र कामक्रिडा हा वंश सातत्यासोबतच आनंदाचाही भाग असल्याने, माणसाची ही गंमत सतत सुरू असते. पुढे पुढे तर वंशसातत्य हा भागही दुय्यम झाला आणि सेक्सच्या आनंदाला महत्व आलं. सेक्स हा स्त्री आणू पुरुष अश्या दोघांच्याही आनंदाचा भाग आहे.

या विषयावर लिहू तेवढं थोडं असल्याने, मी थेट प्रकाश सरवणकर यांच्या एका गृपवर चर्चेला आलेल्या प्रश्नाकडे येतो.

स्त्रीला कामभावना असतात का, तर अलबत असतात. मग त्या पुरुषांइतक्या तीव्र असतात का, तर याचं उत्तर मला तरी देणं अवघड आहे. याचं उत्तर असतील किंवा असणार नाही यामधलं कुठलंही असू शकतं. पुन्हा ते प्रत्येक व्यक्तीगणिक वेगळंही असू शकतं. मी या संदर्भातला माझा निरीक्षणातून तयार झालेला दृष्टीकोन, तो ही आताच्या काळाच्या संदर्भात, मांडण्याचा प्रयत्न करतो.

स्त्री पुरुषांच्या शरीराची भूक भागवण्यासाठी बहुतेक सर्वच मनुष्यात लग्न हा समाजमान्य विधी आहे. एक पाय पुराणकाळात आणि एक पाय अवकाशयुगात असलेल्या आपल्या भारतीय समाजाच्या संदर्भात तर तोच एकमेंव समाजमान्य मार्ग आहे. लग्नाची कल्पनाच मुळी शरीराच्या भूकेची पूर्ती व्हावी म्हणून आहे. आता लग्नपत्रीकेवर वापरात असलेला ‘विवाह’ हा शब्द पूर्वी सरळ सरळ ‘शरिरसंबंध’ असा थेट विषयाला भिडणारा वापरला जात असे, हे ह्या दृष्टीने लक्षात घेणं गरजेचं आहे. विवाहसंबंधात फक्त पुरुषाच्याच नव्हे, तर स्त्रिच्याही शरीर भुकेचा विचार केला गेलेला आहे. लग्न या संकल्पनेचा शोध, मनुष्य प्राणी आणि भटक्या टोळी अवस्थेतून संक्रमित होत शेतीच्या शोधानंतर स्थिर झाला त्यानंतर कधीतरी लागलेला आहे. शेतीचा शोधाने भटक्या अवस्थेतल्या मनुष्याला एका जागी स्थिर केलं, त्यातून कुटुंब व्यवस्था जन्मली आणि मालमत्ता निर्मितीमुळे ती घट्ट झाली. लग्नसंस्था अस्तित्वात येण्यापूर्वी आपल्या समाजात फ्रि सेक्स पद्धती होती. कुणीही कुणाबरोबर कितीही वेळ संग करू शकत असे आणि त्यातून निर्माण होणारी अपत्य ही त्या त्या टोळीची मालमत्ता असायची. स्त्री अपत्य निर्माण करते म्हणजे काहीतरी दैवी शक्ती तिच्या ठायी आहे असं समजून स्त्रीला ‘देवी’चं स्वरुप मानलं गेल्याचा हा काळ.. पुढे कालांतराने पुरुषाचा अपत्य निर्मितीतला सहभाग लक्षात आल्यानंतर हळू हळू पुरुष वरचढ होत गेला आणि त्यातून स्त्री आणि कुटुंब यावर त्याची मालकी प्रस्थपित होत गेली. अपत्य प्राप्तीसाठी एका स्त्रीने एका पुरुषाबरोबर एकनिष्ठ राहणे हळूहळू महत्वाचे होत गेले. इथून पुढे पुरुषप्रधानत्वाला महत्व येत गेलं आणि त्यामुळेच सहाजिकच पुरुषाचा इच्छेलाही. स्त्रिला गृहित धरणं सुरु झालं. तिच्यावर जबाबदाऱ्या लादण्यात आल्या, योनीशुचितेची आणि पातीव्र्यात्याची कल्पना रंगवण्यात आली व त्यातून तिच्यावर व्रत-वैकल्ये, उपास तपास इत्यादी थोपवण्यात आले. तिच्या सर्व इच्छांना पावित्र्याच्या मुलाम्याखाली बांधण्यात आलं.. यातून तिची कामेच्छाही सुटली नाही, तिही मर्यादीत करण्यात आली. किंबहुना ती मर्यादित करणे हाच मुख्य हेतू या मागे असावा.

असं का घडलं किंवा मी असं का म्हणतो, तर स्त्रिची कामेच्छा पुरुषांसारखीच असते, परंतु तिची सेक्स उपभोगण्याची क्षमता मात्र पुरुषापेक्षा जास्त असते म्हणून. स्त्री तिची इच्छा असो वा नसो, काम क्रिडेत भाग घेऊ शकते. तिची या बाबतीतला क्षमता अमर्याद आहे. ह्याच तिच्या क्षमतेने पुरुषाच्या मनात न्युनगंड निर्माण होऊन त्याने स्त्रिवा बंधनात ढकललं आणि पतिव्रता, योनीशुचितेच्या जाळ्यात अडकवलं. स्त्री-आणि पुरुषामध्ये या संदर्भात एक विषमता आहे, असं मी समजतो. वर्षानुवर्षाच्या संस्कृती बंधनात दाबली गेलेली आताची स्त्री पुरुषासारखी थेट सेक्सची मागणी करत नाही. तिला प्रेम महत्वाचं असतं. तिला फुलवणारा पुरुष हवा असतो, सेक्सपेक्षा फोर प्ले तिच्यासाठी जास्त महत्वाचा असतो व हे सर्व करणाऱ्या पुरुषासोबत ती मनापासून आणि कितीही काळ रमणाम होते. या उलट पुरूष थेट भिडणारा असतो. त्याला फोर प्लेमधे फार रस नसतो. त्याला फक्त पेनिट्रेटीव्ह सेक्समधेच जास्त रस असतो. इरेक्शन चटकन येतं, आपला कार्यभाग साधला की दोन मिनिटात ते जातंही. पुरुष हा ‘पुरष’ म्हणून एकावेळी फारतर ५-७ मिनिटं टिकतो, नंतर तो गलितगात्र होऊन जातो. तारुण्याची सुरुवातीची काही वर्ष सोडली तर एक सेक्स नंतर बराच काळ तो काम क्रिडेत भाग घेऊ शकत नाही. स्त्रीमात्र पुन्हा सेक्स साठी लगेच तयार असते.

स्त्रीचं आणखी एक असतं.. स्त्रीला चेतण्यासाठी बराच काळ लागतो व विझण्यासाठीही तेवढाच बराच समय लागू शकतो. पुरुषाचं हे अक्षरक्ष: क्षणिक पुरुषत्व व स्त्रीचं सेक्समधे कशाही परिस्थितीत एकाच खेपेत कितीही वेळा भाग घेण्याचं बलस्थान लक्षात घेऊन, पुरुषाने तिच्यावर बंधनं लादली. सेक्स मध्ये पुरुष अॅक्टीव्ह असतो तर स्त्री पॅसिव्ह. त्यामुळे सेक्स होणं अथवा न होणं पुरुष हे संपूर्णपणे पुरुषावर अवलंबून असतं. पुरुषाची इच्छा नसेल आणि स्त्रीची इच्छा असेल तर सेक्स होऊ शकत नाही या उलट स्त्रीची इच्छा नाही परंतु पुरुषाची आहे तर सेक्स होतो. म्हणून बलात्कार स्त्रीवर होतो, पुरुषावर नाही. स्त्रीच्या कामेच्छेची पूर्तता तिच्या पुरुषाद्वारे व्हावी यासाठी आणि त्यासाठी त्याचं पुरुषत्व ‘जागं’ राहावं म्हणून तिने त्याच्या मनासारखं वागावं, त्याला खुश करावं, साज-शृंगार करावा, कामोत्तेजक त्रिगुण विडा द्यावा, मादकता दाखवावी व्हावं असं तिच्या मनावर बिंबवलं गेलं. स्त्रीमध्ये कामेच्छा नसती तर तिला असं वागणं खरच जमलं असतं का, हा ही विचार करणे आवश्यक आहे. स्त्रीतही कामभावना असते, तिव्रता कमी-जास्त असू शकेल, परंतु आपले सामाजिक नियम, बंधन यामुळे ती दाबली जाते.

‘स्त्री ही क्षणाची पत्नी आणि अनंत काळची माता असते’ ही म्हण आपल्या सर्वांना माहित आहे. ज्यांचं लग्न होऊन मुलंही झाली आहेत अशा नवऱ्यांना तर अनेकदा या म्हणीचा सर्वच संदर्भात अनुभव येत असेल. विषय सेक्सचा आहे म्हणून सेक्समधेही येत असेल याची गॅरंटी. मुलं झाली की बायकोचा सेक्समधला रस कमी होतो हा बहुतेक सर्वांचा अनुभव. पण तिचा सेक्समधला रस कमी होत नसून, तिच्यातलं वात्सल्य त्या क्षणिक आनंदाला दुय्यम ठरवतं व ती नवऱ्याच्या इच्छेकडे दुर्लक्ष करते किंवा झालीच तर अनिच्छेनेच सामिल होते. अनिच्छेने सामिल झाल्यामुळे कामक्रिडा व्यवस्थित होत नाही व पुरूष ‘तिचा सेक्समधला रस कमी झाला’ असा अर्थ काढून मोकळा होतो. दुसरी गोष्ट म्हणजे स्त्री जेंव्हा अनिच्छेने सेक्समधे भाग घेते, तेंव्हा तिच्यातून वॅजिनल डिसचार्ज बाहेर पडत नाही आणि त्यामुळे योनीमार्ग कोरडा झाल्याने (यासाठी इतरही वैद्यकीय कारणं असू शकतात) तिच्यासाठी कामक्रिडा अत्यंत वेदनादायी होते व ती त्यातून लवकर निवृत्त होते. याचा सेयिस्कर अर्थ ‘तिला सेक्समधे रस नाही’ असा काढून पुरूष मोकळे होतात आणि पेनिट्रेटीव्ह सेक्ससाठी दुसरीकडे संधी शोधू लागतात. पुन्हा अनेक पुरुषांना जसा वीर्यपतनाच्या क्षणाला वेळी काम पुतीचा आनंद मिळतो, तसा आनंद स्त्रीला मिळतो का, याचा विचार कायची गरज भासत नाही. पुरूषाच कशाला, असं काही ‘ऑर्गाझम’ नावांच काही असतं, हे अनेक स्त्रियांच्या गावीही नसत. स्त्रियांचे अनैतिक संबंध जे जुळतात त्यामागे हे ही एक कारण असू शकतं. पुरुषांचे अनैतिक संबंध अश्या स्त्रियांशी जुळतात, ते काय त्या पुरुषासह रमणाम होवू इच्छीणाऱ्या अन्य स्त्रिला प्रेमभावना व त्यातून कामभावना असल्याशिवाय का? पुन्हा तिथेही तिच कथा घडते. ती दुसरी स्त्री प्रतःम प्रेम भावना आणि त्यातून सेक्स अश्या अपेक्षेने आलेली असते आणि हा बाबा फक्त सेक्सच्या अपेक्षेतून. मग त्यातून पुढे ती स्त्री त्या पुरुषावरच प्रेम आते पर्यंत गप्प बसते आणि त्याचा तिच्यासोबत सेक्स उपभोगायचा इंटरेस्ट संपला आणि त्याने दुर्लक्ष सुरु केले की मग अपेक्षाभंग होऊन फसवणूकीचा आरोप करते. पण तो पर्यंत पुरुषाचं काम झालेलं असतं. बहुतेक पुरषाचं प्रेम बेडपर्यंत जाण्यासाठीच असतं. आमच्या वेळी कोलेजच्या तरुण मुलांमधे एक म्हण होती, ‘if you love her, she will fuck you whole life & if you fuck her, she will love you whole life’ प्रेमबीम काही नसत, फक्त सेक्स करण्यासाठी पोरगी हवी हा त्या म्हणीचा पुरुषी भावार्थ. पुरुषांची मानसिकता समजून घेण्यासाठी एवढी एक म्हण पुरेशी आहे.

अनैतिक प्रेम संबंधात सेक्स हा भाग असतोच. लग्नाच्या वयाच्या पूर्वीचे संबंध आणि लहान किंवा मध्यम वयात आलेल्या वैधव्यानंतर अनेक स्त्रियांचे पार पुरुषाशी संबंध आलेले दिसतात. त्यातून गुन्हेही घडतात. ह्या गोष्टी स्त्रीला कामभावना असल्याशिवाय शक्य नाही. पुन्हा सांगतो स्त्रीला कामभावना जरूर असतात, त्यांची तीव्रता प्रत्येक स्त्रीमध्ये कमी जास्त असू शकते हे खरं, परंतु भवना ह्या असतात. काही स्त्रिया वयाच्या ६०-६५ पर्यंतही आनंदाने सेक्स उपभोगतात तसेच काही पुरुष वयाच्या ५०शीतहि सेक्स मधून निवृत्त होप्तात. ह्या गोष्टी सब्जेक्टिव्ह म्हणाव्या अश्या आहेत, याला नियमांत बांधता येत नाही.

या शिवाय आपल्या समाजात जगताना आपल्याला अनेक संघर्षांना सामोरं जावं लागतं. त्यातून निर्माण होणार्या ताणतणावामुळे मन मलूल असेल तर, स्त्री काय किंवा पुरूष काय, सेक्सचा आनंद सोडा, त्यात भाग घण्याचीही त्यांची इच्छ नसते, हा भाग वेगळा. हा आपला सामाजिक दुष्परिणाम आहे. शहरी भागात हल्ली हा प्रकार अनुभवायला मिळतो.

प्रकाश सरवणकरांच्या ग्रुपवर विचारण्यात आलेला प्रश्न आणि त्यात दिलेली कथा सेक्यपेक्षा मानसशास्त्राशी जास्त संबंधीत आहे आणि त्याचं विश्लेषण प्राजक्ता सामंतानी चांगलं केलंय. मी स्त्रियांच्या कामभावनेचा वेध घेण्याचा प्रयत्न केलाय. कथेतील माईला सेक्स भावना आहेतच, परंतु संस्कृतीच बंधन त्याहीपेक्षा मोठं असल्याने, ती प्रत्यक्ष कामक्रीडा करण्यापर्यंत मजल मारत नाही तर ती मनातूनच ते उपभोगत राहते आणि त्यातून तिच्यात मेंटल डीसऑर्डर निर्माण होते आणि पुढच सर्व घडतं. सेक्सच दमन न झालेल्या माईसारख्या अनेक स्त्रिया आहेत व त्यांच्यात काही मानसिक विकृतीही निर्माण झालेल्या आढळतात. बाकी विषय भलामोठा आणि प्रचंड गुंतागुतीचा आहे. त्यातून जमेल तेवढा लहान करुन लिहायचा प्रयत्न केला आहे. इथे लिहिलेले स्त्री आणि पुरुष हे शब्द त्या त्या संदर्भात बहुसंख्य म्हणून घ्यावेत. सर्वच स्त्रीया आणि सर्व पुरुष असा त्या शब्दांचा अर्थ काढू नयेत ही विनंती.

-नितीन साळुंखे

9321811091

श्री. प्रकाश सरवणकरांचा या विषयावरचा मुख्य लेख-

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s